Văn học

[Review] Kafka bên bờ biển

Là một nhà văn không còn xa lạ với những người yêu thích văn học Nhật Bản, Haruki Murakami chưa bao giờ tạm hài lòng với những gì đạt được và luôn không ngừng đặt ra thách thức mới cho bản thân. Ông liên tục đưa fan hâm mộ đi hết từ bất ngờ này tới bất ngờ khác với những sáng tác của mình. Và Kafka bên bờ biển, cuốn tiểu thuyết mang yếu tố siêu thực khác xa những “Rừng Na-Uy”, “Phía nam biên giới, phía tây mặt trời”, là một trong những bất ngờ như thế. Lộng lẫy, huy hoàng, và choáng ngợp, bức tranh xinh đẹp mang tên Kafka chính là minh chứng rõ ràng nhất cho một sự thật: dù có khoác lên phong cách nào, thì vẻ đẹp trong những con chữ của Murakami vẫn cứ hiện lên với sức quyến rũ trọn vẹn.

Ngay từ những dòng tóm lược cốt truyện, ta đã có thể phần nào nhận ra sự khác biệt giữa Kafka và những tác phẩm khác của Murakami. Nếu như trước đây yếu tố siêu thực chỉ dự phần ít nhiều trong những câu chuyện, thì giờ đây nó đã trùm lên toàn bộ các sự kiện, trở thành nền tảng chính để nhà văn xây dựng nên thế giới trong Kafka.

“Kafka Tamura, mười lăm tuổi, bỏ trốn khỏi nhà ở Tokyo để thoát khỏi lời nguyền khủng khiếp mà người cha đã giáng xuống đầu mình. Ở phía bên kia quần đảo, Nakata, một ông già lẩm cẩm cũng quyết định dấn thân. Hai số phận đan xen vào nhau để trở thành một tấm gương phản chiếu lẫn nhau. Trong khi đó, trên đường đi, thực tại xào xạc lời quyến rũ. Khu rừng đầy những người lính vừa thoát khỏi cuộc chiến tranh vừa qua, cá mưa từ trên trời xuống và gái điếm trích dẫn Hegel.”

Khi “bóc lớp” một tác phẩm, ta thường có xu hướng ‘cắt’ nó ra thành từng tầng để phân tích. Tuy nhiên, đó xem ra là điều bất khả thi trong trường hợp này. Một chút lãng mạn, một ít sử thi, một muỗng thần thoại, một thìa huyền ảo, đổ vào chiếc vạc mang tên Kafka , và khuấy đều. Tất cả đan cài vào nhau, vấn vít lấy nhau không cách nào tách rời. Trong những cảnh làm tình lãng mạn, người ta vẫn cảm nhận được màu sắc siêu thực và ngược lại, ở ngay cả những chi tiết phi lí tới cực điểm (chẳng hạn hình ảnh trận mưa cá từ trên trời rơi xuống), sự chân thực từ những con chữ thấm vào xương tủy vẫn khiến người đọc có cảm giác như thể mọi thứ đang hiển hiện ngay trước mắt. Một cuốn tiểu thuyết kết hợp rất nhiều yếu tố đa dạng, nhưng tuyệt đối không đem lại ấn tượng về một tác phẩm “lai căng”, vụng về nhồi nhét tất cả mọi thể loại vào trong cùng một cốt truyện. Không, mọi thứ đều tự nhiên tựa hơi thở, mềm mại và uyển chuyển đúng như phong cách trứ danh xưa giờ của Murakami. Giọng văn linh hoạt của ông đã cân bằng đứa con tinh thần của mình một cách hoàn hảo, khiến Kafka vừa mơ mộng, bay bổng, lại vừa thực tế và trần trụi theo một cách rất riêng.

Tuyến nhân vật cá tính phong phú cũng là một trong những nét ấn tượng không thể bỏ qua, và một lần nữa thể hiện sự cân bằng đầy tinh tế giữa yếu tố siêu thực và hiện thực. Từ những nhân vật hiện hữu bằng xương bằng thịt – cậu thanh niên Kafka mười lăm tuổi có sức sống nội tại mạnh mẽ, lão già Nakata kì quặc với khả năng nói chuyện với loài mèo, phu nhân Saeki quí phái xinh đẹp, hay tài xế Hoshino và lối sống phóng khoáng tự do – cho đến cả những bản thể chỉ tồn tại trong tiềm thức như Quạ và Johnnie Walker, tất cả đều hiện lên với nét riêng biệt độc đáo chẳng thể nhầm lẫn. Sự thay phiên dẫn dắt câu chuyện một cách nhịp nhàng giữa các nhân vật đã cho ta cơ hội cảm nhận tác phẩm dưới nhiều góc độ, đồng thời thỏa mãn được gu của nhiều đối tượng người đọc. Chẳng hạn, nếu không thích chàng trai Kafka lặng lẽ ít nói, người ta đã có một Sakura sôi nổi sinh động; hay nếu không tìm được điểm chung với phu nhân Saeki có phần u uất, họ đã có ông già Nakata yêu đời vô tư.

Và cuối cùng, một trong những điểm cộng lớn nhất của Kafka chính là ở những tầng nghĩa ẩn dụ có chiều sâu, vốn là điểm đặc trưng ở các tác phẩm siêu thực.  Nói cách khác, câu chuyện Kafka giống như một bức tranh trừu tượng vậy – chẳng cách lí giải nào sai, mà cũng không lời giải thích nào là đúng. Dù bản thân mới là người trực tiếp cầm bút, Murakami đã ưu ái trao cho người đọc quyền được tự do nhào nặn câu chuyện theo ý hiểu của họ, qua những chi tiết mãi mãi không bao giờ có một lời giải thích cụ thể như “phiến đá cửa vào”, hình ảnh Quạ lao vào tấn công Johnnie Walker, sự kiện bất thường trên đồi Bát Cơm, hay sợi dây liên kết kì lạ giữa Kafka và Nakata. Ấn tượng về Kafka trong mỗi người không giống nhau, bởi trên đời không có người đọc nào giống nhau. Không ngòi bút nào có thể lột tả hết sự đa chiều trong thế giới của Kafka, bởi sức sống tự thân của nó từ lâu đã vượt ra khỏi khuôn khổ của những trang sách, được nuôi dưỡng và bồi đắp bởi trí tưởng tượng của những độc giả.

Với những fan trung thành của Murakami, tác phẩm Kafka thực sự là một trải nghiệm mới mẻ đầy lí thú. Còn đối với những người đọc lần đầu –  thì đúng như Steven Moore đã từng nhận định, Kafka bên bờ biển sẽ là lời giải thích xuất sắc cho tiếng tăm xứng đáng của ông ở cả phương Tây lẫn quê nhà.

Đánh giá: 9.5/10.

                                                                                                                         Mí Dù

Comments (0)

Leave a Reply